21 września 2026 r. w lubelskim Centrum Spotkania Kultur odbyło się wydarzenie integracyjne w ramach projektu „W stronę samodzielnego jutra”. Inicjatywa ta wpisuje się w obchody września jako miesiąca profilaktyki oraz ogólnopolską kampanię „Profilaktyka – podaj dalej”.
Głównym pomysłodawcą i organizatorem spotkania był Wydział Zdrowia i Profilaktyki Urzędu Miasta Lublin, a miasto reprezentowała Anna Augustyniak, Zastępca Prezydenta ds. Społecznych. Całość zrealizowano jako przedsięwzięcie współfinansowane ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej „Od zależności ku samodzielności – edycja 2026”.
Dialog i współpraca
Spotkanie stało się platformą do dyskusji o budowaniu odporności psychicznej, poszukiwaniu wsparcia w kryzysach oraz przełamywaniu społecznych stereotypów. Wydarzenie zgromadziło liczne grono przedstawicieli instytucji publicznych i środowisk medycznych współpracujących z miastem. Wśród obecnych znaleźli się m.in. Mariusz Musiatowicz z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego nr 1 w Lublinie, Małgorzata Romanko, Dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Lublinie, Elżbieta Rejmak-Patyra, Zastępca Dyrektora Wydziału Zdrowia Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego, Marzena Rząsowska, Zastępca Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej LUW, Małgorzata Skrok, Dyrektor Departamentu Zdrowia i Polityki Społecznej Urzędu Marszałkowskiego w Lublinie, a także Barbara Danieluk, Dyrektor Wydziału Zdrowia i Profilaktyki Urzędu Miasta Lublin.
Wartość włączenia społecznego
Otwierając wydarzenie, prezydent Anna Augustyniak zwróciła uwagę na fundamentalny wymiar włączenia społecznego:
„To wyjątkowe przedstawienie jest realizowane przez osoby z niepełnosprawnościami. Jest to wydarzenie kulturalne, ale też integracyjne, ponieważ temat zdrowia psychicznego jest dla miasta niezwykle istotny. (…) Chcemy dzisiaj, w sposób edukacyjny uświadomić, jak ważne są sprawy osób z różnymi dysfunkcjami. Pokażemy, że osoby z niepełnosprawnością intelektualną mają takie samo prawo jak pozostali do funkcjonowania w przestrzeni publicznej, realizacji swoich pasji i zainteresowań”.
Wskazując na znaczenie dobrostanu i codzienną pracę kadr społecznych, dodała:
„Miastu Lublin bardzo zależy na tym, aby zapewnić dobrostan mieszkańcom wszystkich grup, bez względu na wiek czy stopień sprawności. Robimy to poprzez różnorodne działania promocyjne i edukacyjne. Korzystając z okazji, że sala jest wypełniana po brzegi, dziękuję dyrektorom i pracownikom Departamentu Spraw Społecznych za waszą pracę, codzienne zaangażowanie i troskę o drugiego człowieka”.
O zdrowiu psychicznym bez stygmatyzacji
Przed rozpoczęciem głównej części wydarzenia uczestnicy wzięli udział w prelekcji poświęconej kondycji psychicznej współczesnego człowieka. Spotkanie to stało się przestrzenią do dyskusji na temat społecznej świadomości, trudności w akceptacji kryzysów oraz rosnącej skali zjawiska hejtu. Dr n. społ. Katarzyna Hartfil, psycholog oraz specjalista psychoterapii dzieci i młodzieży, wprowadzając publiczność w tematykę dobrostanu, zwróciła uwagę na to, jak dualistycznie podchodzimy dziś do zdrowia psychicznego:
„(…) Temat zdrowia psychicznego jest nadal tematem tabu, ale wydaje się, że jednak jest już częściej obecny w świadomości społecznej. Mamy do dyspozycji wiele literatury i popularnych programów. (…) Świadomość społeczna zmieniła się bardzo, mówimy więcej o zdrowiu psychicznym, coraz częściej zauważamy osoby potrzebujące pomocy. Aczkolwiek wydaje mi się, że zawsze wtedy, kiedy spotykamy się z ograniczeniami własnego zdrowia, temat ten znów staje się trudny. Przyjęcie tego, że problemy zdrowia fizycznego, a tym bardziej psychicznego dotyczą nas samych, to jest też sytuacja trudna, kryzysowa. Spotkanie z diagnozą czy poczuciem, że nasza forma psychiczna spada i jesteśmy przeciążeni, wiąże się z doświadczeniem utraty poczucia kontroli i bezpieczeństwa”.
Ekspertka mocno zaakcentowała potrzebę delikatności w języku oraz unikania etykietowania, przypominając, że specjaliści zawsze pracują z człowiekiem, a nie z jednostką chorobową. Odniosła się również do problemu hejtu w przestrzeni publicznej i internetowej, który szczególnie mocno dotyka młodych ludzi w kryzysie:
„Tematyka hejtu to temat rzeka. (…) Korzystając z mediów społecznościowych, czy mediów szeroko dostępnych, widzimy jak hejt występuje w przestrzeni społecznej czy politycznej i jak łatwo w kontekście zdrowia psychicznego kogoś obrazić, na przykład uznając, że ktoś ma problemy psychiczne. Ale przede wszystkim, patrząc na człowieka w kryzysie – a pracując na oddziale dzieci i młodzieży, niejednokrotnie prowadząc wywiad z pacjentami – słyszę treści, które mówią o tym jak wielkiej skali hejtu młodzi ludzie doświadczają”.
Szekspirowskie motywy w nowej odsłonie
Centralnym punktem programu była premiera spektaklu „Nieposkromienie” w wykonaniu grupy Teatroterapia Lubelska. Sztuka stanowi autorską interpretację „Poskromienia złośnicy” Williama Szekspira, przepuszczoną przez pryzmat realnych doświadczeń, emocji i przemyśleń twórców związanych z miłością, erotyką, poszukiwaniem autonomii oraz barierami codzienności.
Scenariusz napisany przez Artura Pałygę, wyrasta ze szczerych rozmów z uczestnikami oraz założycielką zespołu i reżyserką Marią Pietruszą-Budzyńską. Z tych relacji wyłonił się wielowymiarowy pejzaż emocjonalny, w którym osamotnienie i niezgoda na niesprawiedliwe mechanizmy społeczne splatają się z pragnieniem niezależności. Dzisiejsi bohaterowie mierzą się z próbą samostanowienia. Spektakl, z muzyką Piotra Kiliańskiego, zachował tragikomiczny charakter oryginału, łącząc wątki romansowe, publicystyczne oraz formy zakorzenione w polskich realiach.
Sztuka jako narzędzie przełamywania barier
Wieczór w CSK w Lublinie przypomniał, że współczesna scena może stać się potężnym głosem osób, które na co dzień zmagają się z ograniczeniami. Wydarzenie pokazało, że teatr potrafi skutecznie integrować, poruszać trudne tematy i skłaniać do głębokiej refleksji nad podmiotowością oraz kondycją współczesnego człowieka.
Galeria zdjęć
Tekst i foto: Agnieszka C. Gałązka
Materiał powstał w ramach projektu „Wzmacniamy aktywność”
realizowanego w okresie 01.01.2025 r. – 29.02.2028 r.
przez Lubelskie Forum Organizacji Osób Niepełnosprawnych – Sejmik Wojewódzki
Zadanie publiczne jest dofinansowane ze środków PFRON
UWAGA: Pobieranie, kopiowanie i jakiekolwiek inne wykorzystanie treści dostępnych w powyższym materiale wymaga pisemnej zgody LFOON – SW będącego właścicielem serwisu www.niepelnosprawnilublin.pl.