4 maja 2026 roku o godzinie 10:00 w Panieńszczyźnie (gmina Jastków), oficjalnie zainaugurowano budowę Dziennego Ośrodka Wsparcia z Zespołem Mieszkań Wspomaganych. Wydarzenie to, zwieńczone uroczystym wmurowaniem aktu erekcyjnego przez Piotra Bresia, Wicemarszałka Województwa Lubelskiego, kończy lata niepewności rodzin dorosłych osób ze spektrum autyzmu i rozpoczyna realizację inwestycji, która ma szansę wyznaczyć nowe standardy wsparcia w całej Polsce.
Na placu budowy, w otoczeniu wznoszonych murów spotkali się twórcy projektu, rodzice oraz przedstawiciele instytucji publicznych. Inicjatywa, realizowana wspólnie przez Fundację „Żyć z autyzmem” oraz Fundację ALPHA, stanowi bezpośrednią odpowiedź na krytyczny brak systemowego wsparcia dla osób, które po zakończeniu edukacji często tracą dostęp do profesjonalnej opieki i stają się niewidoczne dla systemu.
Centralnym punktem uroczystości była ceremonia wmurowania aktu erekcyjnego. Nie kryjąc wzruszenia, Piotr Breś, Wicemarszałek Województwa Lubelskiego, wspólnie z przedstawicielami fundacji oraz Moniką Wac, Dyrektor Oddziału Lubelskiego PFRON umieścił srebrną tubę z dokumentem w ścianie przyszłego ośrodka. Przy użyciu symbolicznej kielni i zaprawy, goście honorowi dokonali aktu zamurowania wnęki, dając sygnał do kontynuowania prac nad przedsięwzięciem, którego całkowita wartość opiewa na 24 074 630,85 zł.
Głosy, które zbudowały tę ideę
Podczas rozmów towarzyszących uroczystości, liderki obu fundacji nakreśliły głęboki sens powstającego miejsca. Halina Barbara Siekierzyńska, Prezes Fundacji „Żyć z Autyzmem”, wyjaśniła, dlaczego indywidualne podejście i specyficzna architektura są kluczowe dla przyszłych mieszkańców:
„Autyzm jest taką niepełnosprawnością, która potrafi być kłopotliwa dla otoczenia, jeżeli nie są spełnione warunki, w których takie osoby dobrze się czują. Jeżeli są warunki, które nie zaburzają nadwrażliwości sensorycznych, osoby te potrafią bardzo dobrze funkcjonować. Gdyby trafiły do zbiorowych miejsc opieki, nie znalazłyby zrozumienia, bo trudno tam o indywidualne podejście. […] Głównym naszym zamierzeniem była budowa mieszkań. Udało nam się pozyskać fundusze europejskie na ten cel i zgodnie z tym programem, do którego przystąpiliśmy powstaje Dzienny Ośrodek Wsparcia z Zespołem Mieszkań Wspomaganych. Takich mieszkań będzie siedem. Ośrodek będzie wyposażony także w zaplecze rehabilitacyjne, żeby osoby z autyzmem znalazły tu wszystkie terapie i wsparcie, które jest im potrzebne”.
Z kolei, Anna Prokopiak, Prezes Fundacji ALPHA, zwróciła uwagę na konieczność systemowej zmiany i budowania mostów między różnymi środowiskami:
„Dorosła osoba w spektrum potrzebuje dorosłego życia, rówieśników, odpowiedniego środowiska. To bardzo ważna inicjatywa. Cieszymy się, że powstaje taki dom, bo potrzeby są ogromne i tak wielu rodziców martwi się o swoje dzieci. Mnie marzy się, by było to standardem, że kiedy osoba w spektrum kończy edukację, to jest najlepszy czas, żeby przejść do życia dorosłego. […] Cudownie, że jest to miejsce i mam nadzieję, że będzie inspiracją dla innych środowisk. Co jest ważne tutaj, to nie zrobi tego sam samorząd, nie zrobią tego sami rodzice czy organizacja pozarządowa. To jest coś, co wymaga połączenia sił i mam nadzieję, że takim wspólnym wysiłkiem merytorycznym, finansowym, prawnym, uda się stworzyć więcej takich miejsc, nie tylko na Lubelszczyźnie, ale w całej Polsce”.
Finansowe i merytoryczne ramy projektu
Powstający obiekt o powierzchni 603,8 m² to nowoczesna przestrzeń zaprojektowana bez barier, mająca oferować kompleksowe wsparcie – od specjalistycznej rehabilitacji po treningi umiejętności społecznych. Skala projektu znajduje odzwierciedlenie w precyzyjnych danych finansowych:
- Całkowite wydatki kwalifikowalne: 23 585 855,74 zł.
- Wysokość dofinansowania z Funduszy Europejskich: 20 047 977,37 zł.
- Wartość refundacji wymaganego wkładu własnego przez PFRON: 3 237 500,00 zł
- Data podpisania umowy: 13.03.2025 r.
- Okres realizacji projektu: lata 2024–2027.
Przyszłość bez lęku
Zakończenie inwestycji planowane na 2027 rok to moment, na który czekają rodziny z regionu. Dla rodziców, którzy przez lata inwestowali własny czas i energię w budowanie fundamentów tej idei, wmurowanie kamienia węgielnego w Panieńszczyźnie to przede wszystkim obietnica spokoju. Powstający ośrodek z siedmioma mieszkaniami wspomaganymi udowadnia, że dorosłość z autyzmem może przebiegać w warunkach domowych, szanujących indywidualność i potrzeby sensoryczne, zamiast w izolacji masowych placówek.
To miejsce powstaje dzięki determinacji środowiska, ale jego przetrwanie i rozwój zależą od trwałości sojuszu między rodzicami, organizacjami pozarządowymi a sektorem publicznym. Panieńszczyzna staje się tym samym ważnym punktem na mapie Lubelszczyzny – żywym przykładem na to, że kiedy łączymy siły, merytorykę i środki unijne, przejście w dorosłość osób w spektrum autyzmu przestaje być źródłem lęku, a staje się naturalnym, bezpiecznym etapem życia.
Galeria zdjęć
Tekst i foto: Agnieszka C. Gałązka
Materiał powstał w ramach projektu „Wzmacniamy aktywność”
realizowanego w okresie 01.01.2025 r. – 29.02.2028 r.
przez Lubelskie Forum Organizacji Osób Niepełnosprawnych – Sejmik Wojewódzki
Zadanie publiczne jest dofinansowane ze środków PFRON
UWAGA: Pobieranie, kopiowanie i jakiekolwiek inne wykorzystanie treści dostępnych w powyższym materiale wymaga pisemnej zgody LFOON – SW będącego właścicielem serwisu www.niepelnosprawnilublin.pl.