2 czerwca 2026 r. o godz. 17:00, w Kinie Centrum Kultury (CK) przy ul. Peowiaków 12 w Lublinie odbył się wyjątkowy pokaz filmu „Brzezina” w reżyserii Andrzeja Wajdy. Wydarzenie, połączone z prelekcją oraz dyskusją po seansie, zostało dostosowane do potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami dzięki zastosowaniu audiodeskrypcji, napisów rozszerzonych oraz tłumaczenia na polski język migowy (PJM).
Spotkanie oraz następującą po nim dyskusję poprowadziła Joanna Ziomek, która na wstępie przybliżyła zebranym strukturę oraz nadrzędny cel całego przedsięwzięcia. Projekt, którego autorką i koordynatorką jest Agnieszka Chwiałkowska, stawia sobie za zadanie włączenie widzów o zróżnicowanych potrzebach w nurt życia kulturalnego. W ramach zaplanowanego cyklu organizatorzy przygotowali sześć bezpłatnych projekcji filmowych, z których jedna jest dedykowana dzieciom i młodzieży.
Wybór filmu otwierającego nie był przypadkowy, co w swojej wypowiedzi podkreśliła Joanna Ziomek:
„Nasze dzisiejsze spotkanie jest częścią projektu Strefa Półcienia. (…) To jest projekt, który między innymi polega na włączeniu widzów z wszelkimi potrzebami do uczestnictwa w kulturze. Przygotowaliśmy sześć projekcji filmowych, w tym jedną dla dzieci i młodzieży. Dzisiaj rozpoczynamy filmem Brzezina Andrzeja Wajdy, trochę z takim ukłonem, dlatego że mamy Rok Wajdowski i chcieliśmy do tego nawiązać. Projekcja jest dostosowana i przygotowana właściwie dla każdego, czyli dla osób z dysfunkcją wzroku, słuchu oraz pozostałych widzów. Wstęp jest wolny”.
Zapytana o osobistą motywację i znaczenie tej inicjatywy, dodała:
„Dla mnie to jest zachwycające, że mogę posłuchać tego co widzą, jak widzą, jak postrzegają i odczuwają filmy osoby niewidzące lub niesłyszące. Bardzo żałuję, że takich wydarzeń jest tak mało, bo myślę, że moglibyśmy być dla siebie wszyscy razem dużą inspiracją”.
Psychologiczny konflikt na ekranie
Lubelska publiczność miała okazję powrócić do wybitnego dramatu psychologicznego z 1970 roku, będącego ekranizacją prozy Jarosława Iwaszkiewicza. Oś fabularną filmu stanowi spotkanie dwóch braci: zmagającego się ze śmiertelną gruźlicą Stanisława (w tej roli Olgierd Łukaszewicz) oraz Bolesława (Daniel Olbrychski), który po stracie żony pogrążył się w głębokiej, paraliżującej żałobie.
Wajda w mistrzowski sposób zderza na ekranie dwie skrajne ludzkie postawy – zachłanną chęć czerpania z życia do samego końca, z emocjonalnym letargiem. Ta uniwersalna opowieść o ścieraniu się woli życia z bolesną stratą zyskała niezwykłą oprawę plastyczną, inspirowaną malarstwem Jacka Malczewskiego.
Technologia w służbie inkluzywności
Seans przygotowano z myślą o ograniczeniu barier odbiorczych. Film wyświetlony został z napisami rozszerzonymi (CC). Poza tradycyjnym zapisem linii dialogowych, na ekranie pojawiały się opisy dźwięków i muzyki, co pozwoliło na pełne odczuwanie budowanego napięcia.
Dla osób niewidomych i słabowidzących przygotowano natomiast odbiorniki z audiodeskrypcją (AD). Profesjonalny lektor na bieżąco opisywał działania bohaterów, ich ekspresyjną mimikę, detale kostiumów oraz malowniczą scenerię, nie zakłócając przy tym oryginalnej ścieżki dźwiękowej.
Dialog bez barier
Wydarzenie miało charakter otwartego forum wymiany myśli. Wyświetlana na ekranie prelekcja wprowadzająca, jak również dyskusja podsumowująca spotkanie, były na żywo tłumaczone na polski język migowy (PJM). Obecność tłumaczki pozwoliła na swobodną integrację oraz wymianę wrażeń estetycznych i filmoznawczych pomiędzy wszystkimi uczestnikami seansu.
Przedsięwzięcie odbyło się w ramach projektu „Strefa Półcienia. Powroty” i zostało dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego, stanowiąc istotny punkt na mapie tegorocznych, lubelskich inicjatyw kulturalno-społecznych.
Tekst i foto: Agnieszka C. Gałązka
Materiał powstał w ramach projektu „Wzmacniamy aktywność”
realizowanego w okresie 01.01.2025 r. – 29.02.2028 r.
przez Lubelskie Forum Organizacji Osób Niepełnosprawnych – Sejmik Wojewódzki
Zadanie publiczne jest dofinansowane ze środków PFRON
UWAGA: Pobieranie, kopiowanie i jakiekolwiek inne wykorzystanie treści dostępnych w powyższym materiale wymaga pisemnej zgody LFOON – SW będącego właścicielem serwisu www.niepelnosprawnilublin.pl.