Jak skutecznie walczyć z rosnącym kryzysem psychicznym wśród najmłodszych? Odpowiedzią na to wyzwanie była konferencja „Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, wyzwania współczesności, działania na przyszłość”, która odbyła się 8 czerwca 2026 r. w Lubelskim Centrum Konferencyjnym. Wydarzenie stało się kluczową platformą wymiany doświadczeń oraz prezentacji nowoczesnych, systemowych działań pomocowych, które już niebawem zmienią oblicze opieki psychiatrycznej w województwie lubelskim.
Poniedziałkowe spotkanie w sali głównej im. A. N. Patka odbyło się pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Lubelskiego Jarosława Stawiarskiego oraz p.o. Dyrektora Szpitala Neuropsychiatrycznego im. prof. Mieczysława Kaczyńskiego w Lublinie Wojciecha Łucki. Wydarzenie zainaugurował pokaz krótkiego filmu „Smartfonowa depresja”, który bez znieczulenia dotknął jednego z najbardziej palących problemów współczesności. Projekcja stanowiła idealne wprowadzenie do prezentacji misji powstającego Regionalnego Centrum Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży, pokazując, z jak skomplikowaną rzeczywistością muszą mierzyć się dziś zarówno dzieci, jak i ich opiekunowie.
W sali głównej zasiedli przedstawiciele kluczowych instytucji szczebla regionalnego oraz międzynarodowego. Zarząd Województwa Lubelskiego reprezentowali Jarosław Stawiarski, Marszałek Województwa Lubelskiego oraz Marcin Szewczak, Członek Zarządu Województwa Lubelskiego. Wśród gości oficjalnych znaleźli się reprezentanci Komisji Europejskiej: Katarzyna Pszczoła oraz dr Piotr Toczyski, Ekspert Team Europe Direct i ekspert ds. zdrowia psychicznego z ramienia Komisji Europejskiej. Kuratora Oświaty w Lublinie reprezentowała Barbara Grzesiak, Wicekurator Oświaty. Obecne były również przedstawicielki kluczowych departamentów Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubelskiego: Anna Brzyska, Dyrektor Departamentu Zarządzania Programami Regionalnymi oraz Małgorzata Skrok, Dyrektor Departamentu Zdrowia i Polityki Społecznej. Środowisko medyczne reprezentował Wojciech Łucka, Dyrektor Szpitala Neuropsychiatrycznego im. prof. Mieczysława Kaczyńskiego w Lublinie, natomiast w imieniu samorządu lokalnego obecna była Joanna Olszewska, Dyrektor Wydziału ds. Osób Niepełnosprawnych Urzędu Miasta Lublin.
Konferencję oficjalnie otworzył marszałek Jarosław Stawiarski, który w swoim wystąpieniu przypomniał zatrważające statystyki dotyczące kryzysu psychicznego wśród nieletnich. Podkreślił, że debata dotyczy tego, co w każdym społeczeństwie najcenniejsze – dzieci. Marszałek położył szczególny nacisk na rolę trafnej diagnozy, szczerej rozmowy oraz konieczność głębokiego zrozumienia przyczyn chorób psychicznych, wskazując nowo powstające Centrum jako fundament regionalnej strategii pomocowej.
Problem, który puka do naszych drzwi
Niezwykle celne przemówienie wygłosił Wojciech Łucka, Dyrektor Szpitala Neuropsychiatrycznego im. prof. Mieczysława Kaczyńskiego w Lublinie, który głośno nazwał to, co przez lata pomijano milczeniem:
„Jeszcze kilka lat temu o kryzysie psychicznym wśród dzieci i młodzieży mówiono zbyt rzadko. Dziś nie możemy nawet myśleć, że ten problem nas nie dotyczy. Zauważamy go codziennie w szkołach, poradniach, na oddziałach szpitalnych, ale przede wszystkim zauważamy go w domach rodzinnych, gdzie coraz częściej rodzice bezskutecznie szukają odpowiedzi na pytanie co zrobić, by dziecko wróciło do zdrowia” – mówił dyrektor Łucka.
Szef lubelskiej neuropsychiatrii zaznaczył, że zdrowie psychiczne młodych ludzi musi stać się priorytetem ochrony zdrowia i odpowiedzialnej polityki społecznej. To właśnie dlatego idea powołania Regionalnego Centrum Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży jest tak kluczowa:
„To miejsce musi stać się nowoczesnym, kompleksowym systemem wsparcia. Miejscem, które łączy zarówno profilaktykę, edukację, leczenie, ale przede wszystkim wspiera rodzinę i da odpowiedź na obecne problemy. (…) Nie uda się to bez wsparcia i zaangażowania jednostek z innych obszarów. Dlatego dzisiaj spotykamy się w tak szerokim gronie (…) by za jakiś czas móc powiedzieć, że od takich spotkań powstały realne zmiany w ochronie zdrowia psychicznego w naszym regionie” – podsumował.
Sieć wsparcia na mapie regionu
O tym, jak w praktyce będzie wyglądała ta nowoczesna struktura pomocowa, opowiedziała Marta Pakuła-Landman, specjalista Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Szpitala Neuropsychiatrycznego w Lublinie. Podczas swojej prezentacji „Model środowiskowy Regionalnego Centrum Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży” szczegółowo omówiła strukturę centrum, cele projektu oraz etapy szkoleniowe i wdrożeniowe.
Kluczową informacją dla mieszkańców województwa jest fakt, że pomoc nie ograniczy się tylko do stolicy regionu. Główna siedziba w Lublinie zyska potężne, zlokalizowane blisko pacjenta wsparcie w postaci czterech wyspecjalizowanych ośrodków: w Chełmie, Cholewiance, Radecznicy oraz Suchowoli. Taka decentralizacja ma zapewnić szybką, środowiskową reakcję na kryzys, zanim pacjent będzie wymagał hospitalizacji. Wszystko to realizowane jest w ramach projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027.
Środowisko jako pierwsza linia wsparcia
Kolejnym punktem programu był pierwszy z paneli eksperckich pt. „Model środowiskowej opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży. Założenia i wyzwania”. Dyskusję moderowała Marta Pakuła-Landman, a w gronie panelistów zasiedli wybitni specjaliści oraz praktycy z regionu: dr n. med. Agata Makarewicz, Konsultant Wojewódzki ds. Psychiatrii Dzieci i Młodzieży, prof. Marzena Samardakiewicz, Konsultant Wojewódzki w dziedzinie psychologii klinicznej, Magdalena Ćwiklińska, Wicedyrektor Młodzieżowego Ośrodka Terapii i Readaptacji „Powrót z U” w Albrechtówce oraz dr n. med. Artur Kochański, Prezes Zarządu Lubelskiego Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Psychicznego.
Eksperci rzucili światło na problemy, z jakimi najczęściej borykają się dziś pacjenci wymagający pomocy psychiatrycznej. Wiele uwagi poświęcono gwałtownemu nasileniu zaburzeń lękowych w ostatnim czasie oraz wielowymiarowym czynnikom, które do tego prowadzą. Jako jeden z kluczowych zapalników wskazano głęboki kryzys w relacjach rodzinnych. Brak czasu, osłabienie więzi i trudności w komunikacji sprawiają, że młodzi ludzie zostają ze swoimi problemami sami.
Wstrząsającym, ale niezwykle ważnym punktem dyskusji była kwestia tego, jak dzieci próbują radzić sobie z narastającym napięciem, lękiem i przewlekłym stresem. Paneliści zwrócili uwagę na destrukcyjne mechanizmy samoregulacji, po które coraz częściej sięga młodzież, w tym na alarmujący wzrost zażywania substancji psychoaktywnych. Ucieczka w środki odurzające staje się dla wielu młodocianych pacjentów iluzorycznym sposobem na redukcję lęków, co drastycznie komplikuje późniejszy proces terapeutyczny i wymaga natychmiastowej, wielosektorowej reakcji.
Współpraca ponad podziałami i fundament rodziny
Zwieńczeniem merytorycznej części konferencji był drugi panel ekspercki pt. „Współpraca międzyinstytucjonalna ze Szpitalem Neuropsychiatrycznym im. prof. Mieczysława Kaczyńskiego SPZOZ w Lublinie”. Dyskusję poprowadził dr n. med. Adam Domagała, specjalista psychiatrii w Szpitalu Neuropsychiatrycznym, a w szerokiej debacie udział wzięli: dr Piotr Toczyski, Ekspert Team Europe Direct i ekspert ds. zdrowia psychicznego z ramienia Komisji Europejskiej, Piotr Szczepanik, Kierownik Oddziału Edukacji w Departamencie Kultury, Edukacji i Dziedzictwa Narodowego w Urzędzie Marszałkowskim, Justyna Syroka, Kierownik Regionalnego Punktu Diagnozy i Terapii FAS/FASD w Lublinie, Aleksandra Sępoch z Wydziału Nadzoru Kształcenia Specjalnego oraz Pragmatyki Zawodowej Kuratorium Oświaty w Lublinie, Joanna Wołos z Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej nr 1 w Lublinie, ks. Marek Szołdra, Prezes Zarządu Katolickiego Stowarzyszenia Pomocy Osobom Potrzebującym „AGAPE” w Lublinie oraz Damian Kupczyk, Prezes Czepczyński Family Foundation.
Głównym punktem wyjścia była analiza barier i trudności, jakie poszczególne instytucje dostrzegają ze swojej perspektywy oraz poszukiwanie nowych, efektywnych płaszczyzn współpracy ze szpitalem. Eksperci zgodnie uznali, że systemowe wyrównywanie szans młodego pokolenia nie jest możliwe bez szeroko dostępnego poradnictwa oraz intensywnej psychoedukacji rodziców.
W debacie niezwykle wyraźnie wybrzmiał głos dotyczący obowiązków i roli, jaką w procesie zdrowienia odgrywają opiekunowie. Podkreślono, że bezpieczny model rodziny, oparty na uważności i akceptacji, to najlepsza tarcza ochronna dla psychiki dziecka. Patrząc na problem z perspektywy samych dzieci, paneliści wskazali, że zintegrowane działania szkoły, organizacji pozarządowych i placówek medycznych muszą tworzyć spójną, logiczną całość.
Praktyczny wymiar integracji
Teoretycznym rozważaniom na sali głównej towarzyszył tętniący życiem wymiar praktyczny w kuluarach LCK. Hol budynku zamienił się w forum wymiany wiedzy i networkingu. Swoje stoiska informacyjne przygotowały instytucje i organizacje, które na co dzień współtworzą regionalną sieć wsparcia – w tym Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Lublinie, Centrum Pomocy Dzieciom oraz Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. KEN. Uczestnicy mogli zapoznać się z bogatą ofertą publikacji specjalistycznych oraz narzędzi edukacyjnych.
Wyjątkowo poruszającym akcentem była przygotowana ekspozycja prac plastycznych uczniów Zespołu Szkół Specjalnych przy Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Lublinie. Kolorowe rękodzieło, rysunki i stroiki stanowiły namacalny dowód na terapeutyczną moc sztuki. Z kolei o fizyczny dobrostan i redukcję stresu uczestników zadbali słuchacze Szkoły Policealnej Pracowników Służb Społecznych w Lublinie, oferując pokazy profesjonalnego masażu biurowego. Szeroka reprezentacja sektorów pomocowych udowodniła, że budowanie wielopoziomowej sieci wsparcia dla zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży w regionie właśnie staje się faktem.
Galeria zdjęć
Tekst i foto: Agnieszka C. Gałązka
Materiał powstał w ramach projektu „Wzmacniamy aktywność”
realizowanego w okresie 01.01.2025 r. – 29.02.2028 r.
przez Lubelskie Forum Organizacji Osób Niepełnosprawnych – Sejmik Wojewódzki
Zadanie publiczne jest dofinansowane ze środków PFRON
UWAGA: Pobieranie, kopiowanie i jakiekolwiek inne wykorzystanie treści dostępnych w powyższym materiale wymaga pisemnej zgody LFOON – SW będącego właścicielem serwisu www.niepelnosprawnilublin.pl.