Gdzie kończy się klasyczny tekst Szekspira, a zaczyna szczera opowieść o prawie do samostanowienia? 5 maja 2026 r., w ramach obchodów Dnia Godności Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną, Teatr Stary w Lublinie stał się przestrzenią niezwykłej konfrontacji. Projekcja filmu „Nieposkromienie” oraz towarzysząca jej debata udowodniły, że sztuka jest najskuteczniejszym narzędziem rozbijania społecznych szklanych sufitów, a potrzeba bliskości nie zna definicji sprawności.
Historyczne wnętrza teatru wypełniły się głosami pełnymi pasji i determinacji. Gości powitali Maria Pietrusza-Budzyńska, Prezydent Fundacji Teatroterapia Lubelska oraz Michał Karapuda, Dyrektor Teatru Starego. To właśnie słowa inicjatorki wydarzenia wyznaczyły etyczny wektor spotkania:
„Dzień Godności albo obecności osób z niepełnosprawnościami w naszym świecie jest dla mnie kluczowy. Od lat zabiegam o to, by artyści Teatroterapii Lubelskiej z ekranu i desek teatru głosili siebie, by wszystko mówili o sobie”.
To wezwanie do radykalnej szczerości stało się fundamentem projektu „Nieposkromienie – sztuka, godność i obecność”. Produkcja, zrealizowana w profesjonalnym studiu TVP3 Lublin, pozwoliła twórcom Teatru Ludzi Niepełnosprawnych skonfrontować szekspirowskie motywy z własną biografią, pragnieniem akceptacji i prawem do autonomii.
Koalicja na rzecz świadomego społeczeństwa
Wagę wydarzenia podkreśliła obecność liderów życia społecznego Lublina. Fakt, że na widowni zasiedli Anna Augustyniak, Zastępca Prezydenta ds. Społecznych oraz Joanna Olszewska, Dyrektor Wydziału ds. Osób Niepełnosprawnych, nadał spotkaniu rangę ważnego dialogu systemowego. Swoją obecnością ideę równego dostępu do kultury wsparły również: dr Barbara Danieluk, Dyrektor Wydziału Zdrowia i Profilaktyki oraz Iwona Kędziera z Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Lublinie. Obecność przedstawicieli administracji publicznej oraz ekspertów sektora profilaktyki i polityki społecznej potwierdza, że Lublin realnie buduje przestrzeń inkluzywną, w której dostępność kultury nie jest jedynie postulatem, lecz fundamentem nowoczesnej tożsamości miasta.
Wolność, bliskość i bezpieczeństwo
Centralnym punktem wieczoru stał się panel dyskusyjny, który pod moderatorską opieką Artura Pałygi, dramaturga i autora tekstu oraz Józefa Szopińskiego, dziennikarza i animatora kultury szybko wykroczył poza ramy teoretycznych rozważań o estetyce. Rozmowa z udziałem artystów: Weroniki Stachyry – aktorki, która z wielką charyzmą wcieliła się w rolę Okpiszki oraz Jakuba Basy, który w roli Baptisty Minoli świętował swój debiut – stała się odważnym forum wymiany doświadczeń o sprawach fundamentalnych.
W centrum debaty stanęło pytanie o definicję wolności i jej realny wymiar w życiu osób z niepełnosprawnościami. Uczestnicy z rzadko spotykaną odwagą otworzyli wątki dotyczące bezpieczeństwa i ochrony przed przemocą – także tą najtrudniejszą, domową i seksualną. Rozmowa o bliskości i pragnieniach stała się świadectwem walki o prawo do bycia kochanym i szanowanym. Wybrzmiało tu niezwykle istotne przesłanie: teatr w tym ujęciu nie jest jedynie formą rehabilitacji, lecz bezpiecznym schronieniem i narzędziem, które pozwala nazywać krzywdę, pokonywać słabości i budować pełną podmiotowość.
Kultura jako przestrzeń sprawiedliwości społecznej
Spotkanie w Teatrze Starym ostatecznie zburzyło mit o potrzebie „taryfy ulgowej” dla twórców z niepełnosprawnościami. Pokazało, że prawdziwa integracja dzieje się tam, gdzie jest miejsce na wspólne przeżywanie buntu, wzruszeń i trudnych pytań. Projekt, zrealizowany dzięki wsparciu Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Lublinie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przyznanych przez Samorząd Województwa Lubelskiego, stał się żywym dowodem na to, że godność to nie przywilej, lecz prawo do bycia usłyszanym we własnym imieniu i na własnych zasadach. To było popołudnie, w którym sztuka stała się narzędziem sprawiedliwości, a obecność artystów lekcją nieposkromionej wolności.
Galeria zdjęć
Tekst i foto: Agnieszka C. Gałązka
Materiał powstał w ramach projektu „Wzmacniamy aktywność”
realizowanego w okresie 01.01.2025 r. – 29.02.2028 r.
przez Lubelskie Forum Organizacji Osób Niepełnosprawnych – Sejmik Wojewódzki
Zadanie publiczne jest dofinansowane ze środków PFRON
UWAGA: Pobieranie, kopiowanie i jakiekolwiek inne wykorzystanie treści dostępnych w powyższym materiale wymaga pisemnej zgody LFOON – SW będącego właścicielem serwisu www.niepelnosprawnilublin.pl.