Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej przygotowało projekt ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami, który trafił do konsultacji.
Ustawa ma na celu zapewnienie systemowego dostępu do usługi asystencji, realizując zobowiązania Polski wynikające z Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami. Adresuje ona potrzeby blisko 1,2 miliona osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności w Polsce, zwłaszcza tych wymagających intensywnego, całodobowego wsparcia.
Kluczowe założenia ustawy:
- Swoboda wyboru: Osoba z niepełnosprawnością będzie mogła zdecydować, czy usługę ma świadczyć asystent, którego sama wybierze, asystent współpracujący z organizacjami pozarządowymi czy asystent działający w ramach systemu organizowanego przez powiat. W tym ostatnim przypadku, osoba z niepełnosprawnością będzie miała prawo wyboru asystenta spośród co najmniej dwóch wskazanych przez powiat.
- Systemowa gwarancja: Powiaty będą zobowiązane do zapewnienia usługi asystencji. Mogą one świadczyć ją we własnym zakresie lub zlecić ją podmiotowi zewnętrznemu, za którego działalność będzie ponosił odpowiedzialność.
- Indywidualizacja wsparcia: Liczba godzin asystencji będzie ustalana indywidualnie, na podstawie oceny potrzeb, uwzględniając specyficzne wymagania, takie jak komunikacja alternatywna czy wsparcie osób z zachowaniami trudnymi. Wymiar godzin będzie wahał się od 30 do 240 miesięcznie.
- Finansowanie i rozliczanie: System finansowania ma minimalizować ryzyko nadużyć. Powiaty, organizacje pozarządowe i osoby samodzielnie zarządzające asystencją będą rozliczane przez ZUS.
- Stopniowe wdrażanie: Ustawa ma wejść w życie w II kwartale 2025 roku, jednak wdrażanie pełnego zakresu usług będzie się odbywać stopniowo, rozpoczynając od ok. 35 tys. osób w 2026 roku, z planowanym wzrostem do ok. 100 tys. w 2033 roku. Ten stopniowy proces ma zapewnić odpowiednie przygotowanie systemu i zasobów.